Windows XP formatlamas? ve yeni i?letim sistemi kurulmas? ile ilgili yaz?lar?m?zda bilgisayar?n CDden ba?lat?lmas? gerekti?ini belirtmi? ancak konunun detay?na inmemi?tik. Bu yaz?m?zda BIOS hakk?nda genel bir bilgi verdikten sonra bilgisayar?n CDden nas?l ba?lat?laca??n? izah etmeye çal??acag?z.
IBM klavuzuna göre BIOS, ?ngilizce Basic Input-Output System (Temel Giri?/Ç?k?? Sistemi) kelimelerinin ba? harflerinden olu?turulmu? bir kelimedir. Temel olarak bilgisayar?n ilk aç?lmas? esnas?nda çal??an ayg?t yaz?l?m?n?(bellenim) ifade eder. BIOSun ilk fonksiyonu bilgisayarda mevcut bulunan donan?mlar?(klavye,fare, monitör, sabit disk ya da CD/DVD yaz?c?s? gibi) tesbit etmek ve bunlar? kullan?ma haz?rlamakt?r. Bunun amac? ise bilgisayarda mevcut bulunan di?er yaz?l?mlar?n yüklenebilmesi, çal??t?r?labilmesi ve kontrolün bilgisayara verilebilmesi için bilgisayar? dü?ük kapasite durumu ad? da verilen konuma haz?rlamakt?r. Bu a?amaya booting ya da bilgisayar?n ba?lat?lmas? da denilebilir.
Normalde genel olarak varsay?lan BIOS ayarlar?na göre bilgisayarda önce disket sürücüsü, sonras?nda ise s?ras?yla sabit disk ve CD ve DVD sürücülerinde var olan yaz?l?mlar belle?e yüklenir. Disket sürücüsünde disk unutuldu?u zaman Windowsun ba?lat?lamamas? ve uyar? mesajlar? verilmesi BIOSun varsay?lan ayarlar?ndan kaynaklanmaktad?r. ?ayet disket sürücüsü bo? ise BIOS mevcut s?ralamaya göre sabit diske bakacak ve i?letim sistemi orada mevcut oldu?u için Windows ba?lat?lacakt?r. Ancak bilgisayar formatlanmas? esnas?nda BIOS sabit diskimizden once CD/DVD sürücümüze bak?p burda mevcut yaz?l?m? belle?e aktars?n k? sabit diskimizi temizleyebilelim. Bunu yapabilmemiz için de BIOS ayarlar?na girip bu s?ralamay? de?i?tirmemiz gerekir.
BIOS ayarlar?na girebilmemiz için yapmam?z gereken i?lemler bilgisayara göre farkl?l?k arzedebilir. Ancak biz elimizden geldi?ince bilgisayar?n?z?n markas?na bak?lmaks?z?n bu i?lemi nas?l yapabilece?inizi resimlerle anlatmaya çal??aca??z.
UYARI: BIOS ayarlar?nda bilmedi?iniz de?i?iklikleri yapmak bilgisayar?n?z?n performans?n? dü?ürebilece?i gibi bilgisayar?n?z? tamamen kullan?lamaz hale de getirebilir. Bu yüzden emin olmad???n?z hiçbir ayar? de?i?tirmemenizi, ekrana anlamad???n?z bir uyar? ç?kt???nda ise ESC tu?una basarak yanl??l?kla yapm?? olabilece?iniz ayarlar? kaydetmeden BIOStan ç?kman?z? tavsiye ederiz.
Bilgisayar?n?z? yeniden baslat?n ve BIOS ili ilgili bilgilerin verildi?i ekranla(bilgisayar aç?l?rken kar??n?za ilk c?kan ekran) kar??la??nca BIOS ana menüsü ile kar??la??ncaya kadar DEL tu?unu bas?l? tutun.
Yukar?daki resimde de görülece?i üzere bas?l? tutulmas? gereken tu? BIOS üreticisine göre farkl?l?klar arzetmektedir. Dolay?s?yla ekran?n alt bölümü dikkatle izlenmeli ve sizin bilgisayar?n?z için geçerli olan tu? bas?lmal?d?r. Mesela bu bilgisayarda DEL tu?u yerine F2ya bas?lmas? gerekiyor. ?ayet hangi tu?a basman?z gerekti?i konusunda emin olamazsan?z bir önceki resimde de görebileceginiz gibi aç?lan bu ekran genellikle BIOS üreticisi hakk?nda bilgi verecektir. Bu üretici ismini bir kenara not edip ?u baglant?y? takip ederseniz sizin bilgisayar?n?z için bas?lmas? gerekli tu?u bu sayfadan bulabilirsiniz.
?ayet do?ru tu?u bas?l? tuttuysan?z daha sonra kar??n?za BIOS ana menüsü ç?kacakt?r. Yine a?a??daki resimlerden de görülece?i üzere bu menü BIOS üreticisine göre de?i?iklik arzetmektedir.
Ana menüde iken yapman?z gereken Boot yaz?l? seçenek mevcut ise buraya, e?er bu seçenek mevcut de?ilse Advanced yani geli?mi? BIOS ayarlar?na gitmek ve yine buradan Boot ayarlar?n? bulmak olmal?. BIOS ekran? ?ngilizce olaca?? için bakman?z gereken kelimeler Advanced Options, Features ya da Settings gibi kelimeler olmal?. Bu ekranda farenizi kullanamayaca??n?z için ekran? sa?-sol-a?a??-yukar? ok tu?lar?n? kullanarak dola?abilirsiniz. Seçti?iniz ayar?n detaylar?n? görmek için de ENTER tu?una basman?z gerekmektedir.
Kendi bilgisayar?n?z?n boot ayarlar?na girdi?inizde a?a?? yukar? neyle kar??laca??n?z? anlayabilmeniz için yukar?ya de?i?ik örnek resimler koyduk. Ekranda seçim yaparken ya da ayg?tlar?n boot s?ras?n? de?i?tirirken yapman?z gerekenler farkl?l?k arzedecektir. Ancak genel kural ok tu?lar? ile mevcut ayg?t?n üzerine gitmek; ya ENTER tu?u ile ayg?t? seçerek aç?lan yeni pencerede ayg?t?n s?ralamas?n? degi?tirmek ya da oklarla ayg?t seçildikten sonra (+ ve - ) ile ya da (F5 ve F6) ile mevcut ayg?t? a?a?? yukar? ta??yarak yeni s?ray? ayarlamakt?r. ?ayet bu tu?lar i?inizi görmezse ekran?n sa? taraf?nda yaz?l? olan ba?ka tu? s?n?flar? denenmelidir.
Yukar?da izah edildi?i üzere boot s?ralamas? de?i?tirildikten sonra yap?lan de?i?ikleri kaydedip BIOStan ç?kman?z gerekmektedir. Klavyenizdeki F10 tu?una basmak ve aç?lan onay ekran?nda Yes seçene?i seçili iken(sa?-sol okuyla ya da bo?luk tu?uyla seçiminizi yapabilirsiniz) ENTER tu?una basmak neredeyse bütün BIOS çe?itleri için geçerli olan bir kurald?r.
Yeni ayarlar kaydedilip BIOStan ç?kt???n?zda bilgisayar?n?z yeniden ba?lat?lacak ve e?er sürücünüzde CD tak?l? ise kar??n?za yukar?daki uyar? gelecektir. Herhangi bir tu?a basman?z halinde de CDnizin içeri?i belle?e al?nacak ve bilgisayar CDden ba?lat?lmaya çal???lacakt?r.